Dobór odpowiedniego kabla światłowodowego zaczyna się od prawidłowego odczytania jego oznaczenia. Dla osoby, która na co dzień pracuje z sieciami FTTH, magistralami światłowodowymi czy infrastrukturą telekomunikacyjną, symbole takie jak Z-XOTKtsd, Z-XOTKt, Z-XOTKtc, ADSS czy G.657 nie są przypadkowym ciągiem liter. Każdy z nich opisuje konkretną cechę konstrukcji kabla, jego przeznaczenie lub sposób wykonania.
Znajomość oznaczeń pozwala szybko określić, czy dany kabel nadaje się do kanalizacji teletechnicznej, instalacji napowietrznej, mikrokanalizacji, budowy sieci FTTH czy instalacji wewnętrznej.
W tym artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku czytać oznaczenia kabli światłowodowych i na co zwracać uwagę przed wyborem konkretnego modelu.
Oznaczenie kabla można traktować jak jego techniczny „kod”. Poszczególne litery i symbole informują między innymi o:
Przykładem może być oznaczenie:
Z-XOTKtsd
Można je rozłożyć na kilka elementów:
Z + X + OTK + ts + d
Każdy z tych elementów ma określone znaczenie.
Litera Z oznacza kabel przeznaczony do zastosowań zewnętrznych.
Kable tego typu są projektowane z uwzględnieniem warunków występujących poza budynkami, takich jak:
Przykład:
Z-XOTKtsd
W praktyce oznacza to kabel zewnętrzny, który może być stosowany w odpowiednio zaprojektowanych trasach telekomunikacyjnych.
Najczęściej spotkamy je w:
Symbol W oznacza kabel przeznaczony do zastosowań wewnętrznych.
Przykładem jest:
W-NOTKS
Kable wewnętrzne projektowane są przede wszystkim pod kątem wymagań związanych z instalacją w budynkach.
W zależności od konstrukcji mogą posiadać powłokę bezhalogenową i właściwości ograniczające rozprzestrzenianie płomienia.
Stosuje się je między innymi:
Symbol ZW oznacza kabel uniwersalny, przeznaczony zarówno do zastosowań zewnętrznych, jak i wewnętrznych.
Przykład:
ZW-NOTK
Tego typu konstrukcja jest przydatna wtedy, gdy trasa kabla przechodzi z przestrzeni zewnętrznej do budynku i chcemy ograniczyć liczbę połączeń oraz zmianę rodzaju kabla.
W praktyce może to oznaczać prowadzenie jednej trasy:
studnia → budynek → pomieszczenie techniczne
bez konieczności stosowania osobnego kabla zewnętrznego i wewnętrznego.
Symbol X oznacza zastosowanie powłoki wykonanej z polietylenu (PE).
PE jest materiałem często stosowanym w kablach zewnętrznych ze względu na jego odporność na warunki środowiskowe.
Powłoka PE zapewnia między innymi:
Przykład:
Z-XOTKtsd
Litera X wskazuje tutaj na powłokę PE.
Oznaczenie Xz wskazuje na konstrukcję wykorzystującą powłokę PE oraz dodatkowe rozwiązanie ograniczające migrację wilgoci w kablu.
Jest to szczególnie istotne w przypadku kabli przeznaczonych do instalacji, w których mogą występować:
Przykładem może być kabel:
Z-XzOTKts
Wybór takiej konstrukcji może być uzasadniony w przypadku wymagających tras zewnętrznych.
Symbol N oznacza zastosowanie materiału bezhalogenowego, który charakteryzuje się ograniczonym wydzielaniem szkodliwych gazów podczas pożaru oraz właściwościami ograniczającymi rozprzestrzenianie płomienia.
Przykład:
W-NOTK
Takie kable są szczególnie przydatne w instalacjach wewnętrznych, gdzie wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego są istotne.
Stosuje się je między innymi w:
Symbol OTK odnosi się do kabla optotelekomunikacyjnego.
Przykład:
Z-XOTKtsd
OTK wskazuje na przeznaczenie konstrukcji do transmisji sygnałów za pomocą włókien światłowodowych.
Warto jednak pamiętać, że samo oznaczenie OTK nie określa jeszcze:
Te informacje trzeba odczytać z pełnej specyfikacji produktu.
Symbol t oznacza konstrukcję tubową kabla.
W konstrukcji tubowej włókna światłowodowe umieszczone są w specjalnych tubach, które zapewniają im ochronę mechaniczną.
W zależności od wykonania tuba może być wypełniona żelem lub wykorzystać rozwiązanie suche.
Przykład:
Z-XOTKt
Tego typu konstrukcja jest często spotykana w kablach przeznaczonych do instalacji zewnętrznych.
Oznaczenie ts wskazuje na konstrukcję tubową wykorzystującą suche, nieżelowe rozwiązanie uszczelniające.
Jest to coraz częściej spotykane rozwiązanie w nowoczesnych kablach światłowodowych.
W porównaniu z konstrukcjami żelowymi może ono ułatwiać:
Przykład:
Z-XOTKtsd
W tym oznaczeniu „ts” informuje o konstrukcji tubowej z suchym zabezpieczeniem.
Symbol tc oznacza konstrukcję z tubą centralną.
W takim kablu włókna znajdują się we wspólnej tubie umieszczonej centralnie w konstrukcji kabla.
Przykład:
Z-XOTKtc
Kable z tubą centralną charakteryzują się inną konstrukcją niż klasyczne kable wielotubowe.
Ich zaletą może być:
Symbol d oznacza konstrukcję dielektryczną, czyli pozbawioną metalowych elementów konstrukcyjnych przewodzących prąd.
Przykład:
Z-XOTKtsd
Kabel dielektryczny jest szczególnie przydatny w miejscach, gdzie obecność elementów metalowych jest niewskazana.
Może to mieć znaczenie między innymi w pobliżu:
Ważne: konstrukcja dielektryczna nie oznacza automatycznie, że każdy taki kabel jest kablem samonośnym. O przeznaczeniu do instalacji napowietrznej decyduje cała konstrukcja oraz parametry mechaniczne kabla.
Symbol D oznacza dodatkowe dielektryczne wzmocnienie obwodowe konstrukcji kabla.
Elementy wzmacniające mają za zadanie zwiększyć odporność kabla na działanie sił mechanicznych, szczególnie podczas instalacji.
Przykładowe oznaczenie:
Z-XOTKtsdD
Dodatkowe wzmocnienie może wpływać na:
Symbol Db oznacza dodatkowe dielektryczne wzmocnienie obwodowe określonego typu, np. wykorzystujące elementy na bazie włókien szklanych.
Przykład:
Z-XOTKtsdDb
Wzmocnienie tego typu może zwiększać odporność mechaniczną kabla bez wprowadzania metalowych elementów.
Przeanalizujmy cały przykład:
Z → kabel zewnętrzny
X → powłoka polietylenowa PE
OTK → kabel optotelekomunikacyjny
t → konstrukcja tubowa
s → suche uszczelnienie konstrukcji
d → konstrukcja dielektryczna
Czyli w uproszczeniu:
Z-XOTKtsd = zewnętrzny, optotelekomunikacyjny kabel tubowy z powłoką PE, suchym zabezpieczeniem i konstrukcją dielektryczną.
To właśnie pokazuje, dlaczego znajomość oznaczeń jest tak przydatna podczas doboru kabla. Już sam symbol pozwala uzyskać sporo informacji jeszcze przed sprawdzeniem pełnej karty katalogowej.
ADSS (All-Dielectric Self-Supporting) to samonośny kabel światłowodowy o konstrukcji całkowicie dielektrycznej.
Oznacza to, że kabel:
ADSS wykorzystuje się przede wszystkim do budowy:
Przy wyborze kabla ADSS należy zwrócić szczególną uwagę na dopuszczalny naciąg, rozpiętość przęseł, obciążenie wiatrem i oblodzeniem oraz sposób mocowania kabla.
Samo określenie ADSS nie wystarcza więc do stwierdzenia, czy konkretny kabel będzie odpowiedni dla danej trasy.
Warto rozdzielić dwa pojęcia, które często są ze sobą mylone.
FTTH (Fiber To The Home) oznacza architekturę sieci, w której światłowód doprowadzony jest bezpośrednio do abonenta.
FTTH nie jest więc konkretnym rodzajem konstrukcji kabla.
W sieciach FTTH mogą być wykorzystywane różne rodzaje kabli, zależnie od odcinka infrastruktury:
sieć magistralna → sieć dystrybucyjna → przyłącze abonenckie → instalacja wewnętrzna
Na każdym z tych etapów mogą być potrzebne inne konstrukcje kabli.
G.657 to zalecenie ITU-T dotyczące włókien światłowodowych o zwiększonej odporności na zginanie.
To bardzo ważne rozróżnienie:
G.657 opisuje właściwości włókna, a nie całą konstrukcję kabla.
Włókna G.657 są szczególnie przydatne w instalacjach FTTH, gdzie występują małe promienie gięcia.
Spotykane są między innymi klasy:
Im bardziej wymagająca instalacja pod względem promienia gięcia, tym większe znaczenie ma właściwy dobór klasy włókna.
W praktyce włókna G.657 znajdują zastosowanie między innymi w:
| Konstrukcja | Typowe zastosowanie | Zalety | Ograniczenia |
| Z-XOTKt | kanalizacja, sieci zewnętrzne | odporność środowiskowa, konstrukcja tubowa | wymaga odpowiedniego prowadzenia i zabezpieczenia |
| Z-XOTKtsd | sieci zewnętrzne, kanalizacja | sucha konstrukcja, dielektryczność | konieczność dobrania parametrów mechanicznych do trasy |
| Z-XOTKtc | wybrane sieci zewnętrzne, krótsze odcinki | prosta konstrukcja, niewielka średnica | ograniczenia wynikające z konstrukcji tuby centralnej |
| ADSS | sieci napowietrzne | samonośność, brak metalu | wymaga prawidłowego doboru do rozpiętości i obciążeń |
| W-NOTK | instalacje wewnętrzne | właściwości bezhalogenowe | nie jest przeznaczony do typowych tras zewnętrznych |
| ZW-NOTK | przejścia zewnętrzne/wewnętrzne | uniwersalność | parametry należy sprawdzić dla obu środowisk |
| Kabel z G.657 | FTTH, instalacje abonenckie | zwiększona odporność włókna na zginanie | G.657 dotyczy włókna, nie całej konstrukcji kabla |
Przy wyborze kabla nie należy kierować się wyłącznie liczbą włókien.
Najpierw należy określić gdzie kabel będzie zainstalowany i w jaki sposób będzie prowadzony.
Najczęściej wybierane są konstrukcje zewnętrzne, np. kable z powłoką PE i odpowiednim zabezpieczeniem przed wilgocią.
Należy sprawdzić przede wszystkim:
W przypadku mikrokanalizacji szczególnie ważne są:
Nie każdy kabel zewnętrzny będzie odpowiedni do wdmuchiwania w mikrorurę.
Tutaj należy rozważyć między innymi kabel ADSS lub inną konstrukcję przeznaczoną do instalacji napowietrznych.
Kluczowe są:
W budynkach należy zwrócić uwagę przede wszystkim na:
Pełne oznaczenie kabla nie zawsze zawiera wszystkie informacje potrzebne do jego wyboru.
Przed zakupem należy sprawdzić również:
Liczbę włókien
Np.:
Rodzaj włókna
Najczęściej spotykane są włókna jednomodowe:
Konstrukcję włókien
W zależności od kabla włókna mogą być umieszczone np. w:
Dlatego przy zamawianiu kabla warto zawsze analizować pełne oznaczenie oraz kartę katalogową, a nie tylko pojedynczy symbol.
Znajomość oznaczeń takich jak Z, W, ZW, X, Xz, N, OTK, t, ts, tc, d, D czy Db pozwala szybko zorientować się w konstrukcji kabla. Nie zastępuje jednak pełnej specyfikacji technicznej.
Przed wyborem konkretnego modelu należy sprawdzić przede wszystkim:
Dzięki temu można uniknąć częstego błędu polegającego na wyborze kabla wyłącznie na podstawie liczby włókien lub jego ceny.
Oznaczenie kabla światłowodowego zawiera wiele informacji dotyczących jego konstrukcji i przeznaczenia. Z-XOTKtsd nie jest przypadkowym ciągiem znaków – poszczególne symbole opisują kolejne cechy kabla: zastosowanie zewnętrzne, rodzaj powłoki, konstrukcję optotelekomunikacyjną, układ tub, sposób uszczelnienia oraz konstrukcję dielektryczną.
Z kolei ADSS odnosi się do samonośnej konstrukcji przeznaczonej do instalacji napowietrznych, FTTH określa architekturę sieci, a G.657 opisuje właściwości zastosowanego włókna.
